25 listopada 2019
A A A

Zdrowe spojrzenie

Dorota Powała, lekarz PZU Zdrowie

Dzieci od najmłodszych lat spędzają czas przed ekranem  telewizora, nastolatki przed smartfonami, a dorośli – przed komputerem. Wady wzroku i choroby oczu zaczynają już  przybierać rozmiary epidemii. Wielu z nas dość późno zauważa u siebie pogorszenie widzenia, które z reguły postępuje powoli,  pozwalając nam się do niego przyzwyczaić.

Dobrze widzieć

Współcześnie praca często wiąże się z wieloma godzinami spędzanymi przed komputerem, dlatego należy zadbać o odpowiednie warunki  w miejscu pracy. Ekran musi być tak ustawiony, by osoba pracująca nie siedziała przodem do okna. Ekran trzeba ustawić na odpowiedniej wysokości,  tak by patrzeć na wprost lub lekko w dół, co jest korzystne dla kręgosłupa. Światło w pomieszczeniu powinno być równomiernie rozproszone, bez dużej różnicy pomiędzy oświetleniem ekranu i jego otoczenia. Jeśli nie jest to możliwe, warto skorzystać z lampki. Nie można pracować po ciemku, gdyż dochodzi wówczas do nadmiernego skupienia wzroku w jednym punkcie.

DIETA DLA OKA:

  • witaminy (A, C, E), 
  • minerały (cynk, selen, mangan, miedź), 
  • luteina i kwasy omega-3, 
  • ciemnozielone warzywa liściaste, 
  • czerwone, żółte i pomarańczowe owoce i warzywa,
  • ryby, 
  • orzechy.

Gimnastyka za biurkiem

Co 20 minut warto oderwać oczy od ekranu i spojrzeć w dal na  20 sekund, ważny jest bowiem regularny odpoczynek. Położona za źrenicą soczewka ogniskuje światło na fotoreceptorach w siatkówce. Zmiana kształtu soczewki – tzw. akomodacja – pozwala na ostre widzenie różnie oddalonych przedmiotów. Przy nieruchomym patrzeniu w komputer soczewka podlega tylko minimalnej i zbyt szybkiej akomodacji, co powoduje, że ta zdolność oka ulega stopniowemu ograniczeniu. Traci się  dobrą ostrość widzenia i potrzebne są okulary. Oczom należy się więc chwila relaksu. Można je zamknąć, przesłonić dłońmi – bez dotykania powiek – wyobrazić sobie całkowitą czerń i wpatrywać się w nią przez chwilę. Trudność z dostrzeżeniem czerni świadczy o zmęczeniu i nadmiernym napięciu oczu. Chwilowe zamknięcie oczu to także odpoczynek dla umysłu.

Filtr dla zdrowia

Oczy są nieustannie narażone na kontakt z zanieczyszczonym  powietrzem i ze smogiem. Szkodliwe jest także promieniowanie ultrafioletowe, i to przez cały rok. Najgroźniejsze jest uszkodzenie plamki żółtej oka, czyli tej części siatkówki, która odpowiada za najlepszą ostrość widzenia, dostrzeganie szczegółów, rozpoznawanie barw  i poczucie kontrastu. Bardziej narażone są osoby o jasnych tęczówkach oraz dzieci, których szersze źrenice i bardziej przezierne soczewki stanowią słabszą barierę dla promieni UV. Uszkodzeniu mogą ulegać także soczewka i rogówka. Ochroną przed promieniowaniem UVA i UVB są okulary i szkła kontaktowe.

Precyzyjny mechanizm

Oko pracuje podobnie jak przesłona aparatu fotograficznego –  tęczówka kurczy się lub rozszerza, zmieniając średnicę źrenicy,  aby wpuścić mniej lub więcej światła. Ciekawostką jest, że źrenice okrągłe  i pionowe to specjalność drapieżników – pomagają ocenić odległość od ofiary. Natomiast  źrenice prostokątne i, poziome są potrzebne zwierzętom, które wypatrują zagrożenia.