15 kwietnia 2021

Tydzień dla Serca

W dniach 17 - 24 kwietnia w Polsce corocznie obchodzimy Tydzień dla Serca. Celem tego wydarzenia jest promowanie profilaktyki chorób układu krążenia, zwłaszcza poprzez zdrową dietę i styl życia. Ponadto szczególny nacisk kładzie się na upowszechnienie wiedzy o chorobach serca – ich przyczynach i możliwościach zapobiegania.

Choroby układu krążenia są od lat główną przyczyną zgonów w Polsce. Według najnowszych danych w pierwszej połowie 2020 roku na choroby układu krążenia zmarło 84,571 tys. osób. Zgony spowodowane przez choroby układu krążenia to jednak tylko wierzchołek góry lodowej. Ogromnym problemem są bardzo szeroko rozpowszechnione w społeczeństwie choroby cywilizacyjne, takie jak hipercholesterolemia czy nadciśnienie tętnicze, które prowadzą do dalszych, jeszcze poważniejszych schorzeń, m.in. zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu (krwotocznego i niedokrwiennego), tętniaków czy zakrzepicy – a więc chorób będących często bezpośrednią przyczyną zgonu lub mających bezpośredni, negatywny wpływ na jakość życia chorego.

Czynniki ryzyka chorób serca

Choroby serca i naczyń, takie jak: choroba wieńcowa, zawał serca czy udar mózgu, powstają w wyniku działania tak zwanych czynników ryzyka. Szczególnie narażone na rozwój chorób układu krążenia są osoby, u których występuje jednocześnie kilka takich czynników.
Do najważniejszych należą:

  • nadwaga,
  • otyłość brzuszna,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • wysoki poziom cholesterolu,
  • cukrzyca typu 2,
  • palenie tytoniu,
  • brak regularnego wysiłku fizycznego,
  • nadużywanie alkoholu.

Choroby układu krążenia są ze sobą wzajemnie powiązane. Nadciśnienie krwi nasila procesy miażdżycowe w tętnicach. Miażdżyca, zwężając i usztywniając naczynia krwionośne powoduje wzrost ciśnienia. Jest też przyczyną poważnych chorób serca, natomiast zawał serca jest najczęściej wynikiem miażdżycy naczyń wieńcowych oraz współistniejącego nadciśnienia, a patomechanizm udaru mózgu jest związany ze wzrostem ciśnienia w zmienionych miażdżycowo naczyniach mózgowych.

Profilaktyka chorób serca

Co zrobić, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia choroby układu krążenia?

  • Dbać o prawidłową masę ciała. Pamiętaj o warzywach i owocach, które powinny być spożywane praktycznie podczas każdego posiłku. Zaleca się spożywanie codziennie minimum 400 g warzyw i owoców w proporcjach – 3/4 warzywa i 1/4 owoce. Ogranicz ilość tłuszczu pochodzenia zwierzęcego. Do przyrządzania potraw użyj oliwy z oliwek czy oleju kokosowego. Niech w Twoim jadłospisie znajdzie się więcej dań z ryb czy roślin strączkowych.
  • Prowadzić aktywny tryb życia. Aktywność fizyczna zalecana jest dla osób w każdym wieku. Ważne jest, aby była dostosowana do wieku, sylwetki i stanu zdrowia. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby dorośli (18-64 lata) wykonywali aktywność fizyczną przez 150–300 minut tygodniowo o umiarkowanej intensywności lub 75–150 minut o dużej intensywności. 
  • Zrezygnować z palenia tytoniu. Jedna, wypalona w ciągu dnia, paczka papierosów czterokrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia zawału serca u czterdziestolatka w porównaniu z osobą niepalącą. 
  • Ograniczyć spożycie alkoholu.
  • Wykonywać regularnie badania profilaktyczne w kierunku wczesnego wykrycia chorób układu krążenia i wdrożenia efektywnego leczenia.

Karta badania profilaktycznego obejmuje takie informacje, jak:

  • obciążenia rodzinne (zawał serca, udar mózgu u ojca przed 55 r.ż.; u matki przed 60 r.ż.),
  • palenie papierosów,
  • przyjmowanie leków hipotensyjnych, hipolipemizujących (satyna, fibrat),
  • wykonywanie ćwiczeń fizycznych trwających powyżej 30 minut,
  • wyniki badania fizykalnego,
  • wynik oceny BMI,
  • pomiary ciśnienia tętniczego,
  • wyniki badań biochemicznych: cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, trójglicerydy, glukoza na czczo.

Na tej podstawie lekarz dokonuje oceny ryzyka chorób układu krążenia oraz wskazuje zalecenia dla pacjenta: edukację lub dalszą diagnostykę i leczenie w poradni specjalistycznej.

Karta ryzyka SCORE 

Służy ona do oceny ryzyka zgonu danej osoby z powodu chorób układu krążenia w ciągu następnych 10 lat na podstawie występujących u niej czynników ryzyka.

Jeśli chcesz ocenić swoje ryzyko, postępuj według wskazówek:

  1. W tablicy SCORE znajdź odpowiedni kwadrat, uwzględniający Twoją płeć, wiek oraz ewentualne palenie tytoniu. 
  2. W znalezionym kwadracie wyszukaj miejsce, w którym krzyżują się wartości Twojego skurczowego ciśnienia tętniczego i cholesterolu całkowitego.
  3. Odczytaj swoje ryzyko.

 

 

dr n. o zdr.  Mariola Borowska, Rzecznik Zdrowia PZU

Źródło: Narodowy Instytut Kardiologii (https://www.ikard.pl/karta-ryzyka-score.html)